Text Link Underline Remover
   
Tab
 Trang chủ    Giới thiệu chung    Hoạt động    Trung tâm y học cổ truyền    Sản phẩm    Tài liệu tham khảo   Liên hệ
     index noidung 1
Tâm và Tiểu Trường



Tạng phủ biện chứng luận trị

Lấy tạng phủ làm đầu mối tiến hành biện chứng luận trị gọi tắt là “Tạng phủ chứng trị”. Nó là cơ
sở lâm sàng khoa học chẩn đoán trị liệu.
Công năng của mỗi tạng phủ có nhiều mặt, quan hệ giữa tạng phủ, tổ chức cơ quan với nhau
rất phức tạp, do vậy, hình thái bệnh các tạng phủ có nhiều vẻ. Về lâm sàng cần xuyên qua các
biện pháp, các hiện tượng để tìm bản chất, tìm mâu thuẫn chủ yếu. Trong những chứng trạng
chung ấy, phải tìm ra một số chủ chứng có tính chất then chốt để phân tích.
Để tiện cho việc học tập, ở mỗi chứng cử ra mấy bệnh danh theo Tây y cho dễ nhận biết (trong
Tây y là một loại bệnh thì trong Đông y có thể phân thành mấy loại hình hoặc mấy loại chứng).
 

TÂM VÀ TIỂU TRƯỜNG


A. Biện chứng luận trị
Công năng chủ yếu của tâm là chủ huyết mạch và chủ thần chí, do đó phản ứng chủ yếu của
tâm là nhưng biểu hiện khác thường về mặt huyết mạch và thần chí. Căn cứ vào những biểu
hiện lâm sàng, có những chứng: Tâm dương hư, tâm âm hư, tâm huyết ứ … Thuộc về mặt chủ
thần chí, có những chứng: Đàm hỏa nội nhiễu, đàm mê tâm khiếu. Về phía tiểu trường thấy
bệnh chứng là: Tâm di nhiệt sang tiểu trường. Còn nhiệt nhập tâm bào thì thuộc về phạm vi ôn
nhiệt bệnh, sẽ nghiên cứu về biến chứng luận trị sau.
1. Tâm dương bất túc (tâm dương bất chấn)
a. Triệu chứng
: Gồm tâm khí hư, tâm dương hư, tâm dương hư suy. Biểu hiện chung: Hồi
hộp, đoản hơi (khi hoạt động nặng thêm), tự ra mồ hôi, lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng.
- Tâm khí hư: Thấy mệt mỏi, uể oải, sắt mặt trắng bợt, hay thở dài, lưỡi phì nộn (béo
non), đoản hơi.
- Tâm dương hư: Mình hàn, chi lạnh, khó chịu vùng tim, đau tim, mạch tế, nhược hoặc
kết, đại (mạch nhỏ yếu hoặc loạn nhịp).
- Tâm dương hư suy (hư thoát): Mồ hôi ra dần dề, tứ chi rất lạnh, môi xanh tím, hơi thở
hít nhỏ yếu, có khi choáng váng hôn mê, mạch nhỏ như muốn mất.
b. Bệnh lý: Tâm khí hư do tâm khí không đủ sức thôi động huyết mạch, do đó xuất hiện
chứng hồi hộp, ngắn hơi, mạch hư. Tâm dương hư, do dương suy nên thấy hiện tượng
hàn. Tâm dương hư suy là tâm khí bất túc(*) lại kiêm tâm dương hư nên bệnh biến hóa
nghiêm trọng. Mạch vi tế, thấy hồi hộp. Dương khí đại hư sẽ thấy ra nhiều mồ hôi, tứ chi
rất lạnh làm ảnh hưởng đến thần chí, có thể đưa đến bất tỉnh.
c. Phép chữa: Tâm khí hư nên bổ tâm khí, an tâm thần dùng Tứ quân tử thang để bổ khí,
gia thêm Toan táo nhân, Viễn chi, Ngũ vị tử để dưỡng tâm an thần. Tâm dương hư nên
thông tâm dương, dùng Qua lâu ung bạch Quế chi thang; nếu như kiêm ứ trệ nên dùng
thêm Thất Tiếu tán để hoạt huyết tán ứ, Tâm dương hư suy nên hồi dương cứu nghịch,

(*) Tâm khí bất túc: Sức co bóp ở tim không đủ.

lấy ngay ngải cứu, cứu Bách hội và Túc tam lý, hoặc Dũng tuyền, cho uống ngay Tứ
nghịch thang sắc gia Đảng sâm để trừ đàm thông dương.
 

2. Tâm âm bất túc
a. Triệu chứng: Chia ra làm 2 loại: Tâm âm hư và tâm huyết hư đều hồi hộp, khó chịu vùng
tim, sợ hãi, mất ngủ, hay quên.
Tâm âm hư: Sốt nhẹ, mồ hôi trộm, miệng khô, đầu lưỡi hồng, rêu lưỡi trắng mỏng, hoặc
không rêu, mạch tế, sác.
Tâm huyết hư: Choáng váng, sắc mặt nhợt nhạt, nhạt miệng, lưỡi nhạt, mạch tế, nhược.
b. Bệnh lý: Tâm âm bất túc tức là tâm dương thiên cang (vùng tâm nóng), tâm âm, tâm
dương không điều hòa làm cho tim hồi hộp, tay chân buồn bã. Tâm âm hư thường do làm
việc tinh thần nhiều, hao tổn tâm âm, nếu thấy kèm có sốt nhẹ, mồ hôi trộm, đầu lưỡi
hồng, mạch tế, sác là chứng của âm hư nội nhiệt. Tâm huyết hư phần nhiều do sự cung
dưỡng máu không đủ, nếu thêm choáng váng, lưỡi nhạt, mạch tế, nhược (mạch nhỏ yếu)
là chứng của huyết hư.
c. Phép chữa: Tâm âm hư nên dưỡng tâm âm, an tâm thần, thường dùng Bổ tâm hoàn.
Tâm huyết hư, nên bổ dưỡng tâm có thể dùng Tứ vật thang thêm A giao để bổ huyết, gia
chích Cam thảo, Bá tử nhân để dưỡng tâm âm.
Chứng bệnh thần kinh thấy tim hồi hộp, mất ngủ thuộc về tâm âm hư có thể dùng dưỡng
tâm âm, an tâm thần mà chữa. Do thiếu máu thấy thổn thức, choáng váng là chứng tâm
huyết hư, dùng phép chữa bổ huyết dưỡng tâm. Nếu tim đập quá nhanh, lưỡi hồng không
rêu, mạch tế, sác là tâm âm hư. Tâm âm hư dùng Sinh mạch tán để dưỡng tâm âm, liễm
tâm khí; chứng tim đau lưỡi hồng, mạch tế sác là chứng tâm âm bất túc, có thể dùng
Mạch môn, Đương qui, Hài nhi sâm, Sịnh địa hoàng để dưỡng âm ích khí, Đan sâm, Đào
nhân, Hồng hoa để hoạt huyết.
 

3. Tâm huyết ứ trệ
a. Triệu chứng
: Tim hồi hộp, đau tim (đau nhói hoặc râm ran vùng trước hay sau tim) lúc
đau, lúc không. Khi bệnh nghiêm trọng, đau đớn không yên, móng tay xanh tím, ra mồ hôi,
tứ chi lạnh, lưỡi hồng xám, hoặc quanh lưỡi có nốt máu ứ, rêu lưỡi ít mà nhuận, mạch
sáp (mạch sáp: Rít tắc không thông suốt).
b. Bệnh lý: Vì huyết ứ trệ, khí huyết khó thông, làm tim hồi hộp, tim đau. Do vậy mà thiếu
máu ở mao mạch, toàn thân lưu thông máu kém, màu máu bầm tím, không tươi, lưỡi có
nốt máu ứ, móng tay xanh; “tâm dương bất chấn”, không đủ làm nóng chi, nên chân tay
lạnh, dương khí không thể giữ chắc ngoài biểu làm cho mồ hôi ra nhiều. Chứng này
thường thấy ở bệnh xơ vữa động mạch vành và co cứng cơ tim.
c. Phép chữa: Nên tuyên bế thông dương, dùng Qua lâu ung bạch thang gia Quế chi, Đào
nhân, Hồng hoa. Bệnh nghiêm trọng dùng Huyết phủ trục ứ thang gia giảm mà chữa.
Tâm huyết ứ trở phần nhiều liên quan với tâm dương bất túc. Dùng Qua lâu ung bạch
thang gia Quế chi để thông tâm dương, gia Đào nhân, Hồng hoa để hoạt huyết thông chỗ
nghẽn tắc. Nếu có kiêm hư chứng, ngắn hơi mạch yếu, lưỡi dầy, nên kiêm dùng thuốc
hành khí, bổ khí, hoạt huyết như Hoàng kỳ, Đảng sâm, Đan sâm, Phục linh … Ứ trở
nghiêm trọng dùng cách trên vô hiệu thì dùng công trục ứ huyết với trọng tễ (thang nhiều
cân lạng) như Huyết phủ trục ứ thang…
 

4. Đàm hỏa nội nhiễu (đàm hỏa nhiễu tâm)
a. Triệu chứng
: Thần chí tán loạn, cuồng thao vọng động, nói năng lung tung, khi cười, khi
khóc, đánh người, chửi người, lưỡi hồng, rêu lưỡi vàng trơn, mạch hoạt, sắc (trơn,
nhanh).
b. Bệnh lý: Thần chí của tâm bị đàm hỏa cang làm nhiễu, do đó thần chí tán loạn, cuồng
thao vọng động(*) là bệnh ở đàm, vì vậy rêu lưỡi trơn, mạch hoạt; do hỏa cho nên thấy
lưỡi hồng, rêu vàng mạch sác (mạch sác: nhanh).
c. Phép chữa: Nên thanh hỏa hóa đàm, dùng Mông thạch cổn đàm hoàn hoặc Sinh thiết lạc
ẩm; tinh thần phân liệt chứng, tinh thần cuồng thao uất ức, ý bệnh (bệnh hysteri) đều thấy
chứng đàm hỏa, có thể dùng phương pháp trên để chữa.
 

5. Đàm mê tâm khiếu (đàm trở tâm bào)
a. Triệu chứng
: Thần chí suy, ý thức mơ hồ, nôn ra đờm dãi hoặc hôn mê bất tỉnh, có tiếng
đờm rít trong họng, lưỡi cứng khô không nói được, rêu lưỡi trắng trơn, mạch hoạt. Nếu
kiêm chứng đàm nhiệt thì lưỡi hồng, rêu vàng, mạch hoạt mà sác (mạch trơn mà nhanh).
b. Bệnh lý: Tim bị đàm che mờ, thần chí không trong sáng, ý thức phân tán, có thể dẫn đến
hôn mê bất tỉnh. Chứng này không riêng nhiệt, tuy cùng loại với chứng kiêm hỏa ở trên,
nhưng lại khác về mức nặng nhẹ và cách chữa.
c. Phép chữa: Nên trừ đờm, thông khiếu, dùng đạo đàm thang. Nếu hôn mê bất tỉnh, nên ôn
khai pháp, dùng Tô hợp hương hoàn. Nếu hôn mê do đàm nhiệt, nên lương khai pháp,
dùng Chí bảo hoàn hoặc Ngưu hoàng hoàn.
Ý bệnh, hoặc chứng tinh thần phân liệt có rêu lưỡi trắng trơn mà mạch hoạt, có thể dùng
Đạo đàm thang để trừ đàm thông khiếu, cũng có thể thêm Tô hợp hương hoàn để tỉnh
thêm tinh thần. Xuất huyết não thuộc về đàm mê tâm khiếu mà hôn mê bất tỉnh có thể
dùng ôn khai pháp; thuộc về đàm mê tâm khiếu mà có lưỡi hồng, rêu lưỡi vàng, mạch
hoạt dùng lương khai pháp, tức là thiên về nhiệt thì dùng lương khai, thiên về hàn thì dùng
ôn khai. Nếu xuất huyết não mà xuất hiện chứng thoát (xòe tay, mở miệng, mắt nhắm, đái
dầm, ra mồ hôi, mạch nhỏ yếu, hôn mê bất tỉnh) tuyệt đối không dùng phép khai khiếu
(tránh cho dương khí thoát nhanh hơn), nên dùng ngay Ngải cứu cứu Thần khuyết, Túc
tam lý, rồi chữa theo phép trúng gió. Hôn mê gan, hôn mê của đái đường, biện chứng của

(*) Cuồng thao vọng động: Chân tay múa động lung tung.

đàm nhiệt, có thể dùng loại thuốc lương khai như Ngưu hoàng hoàn, kiêm châm Nhân
trung, Dũng tuyền, sau khi tỉnh sẽ tùy theo các tình huống mà điều trị.
 

6. Tâm hỏa thượng viêm (tâm hỏa cang thịnh): Tâm di nhiệt sang tiểu trường (tiểu
trường thực nhiệt)
a. Triệu chứng: Miệng lưỡi sinh mụn nhọt (hay mọc tái phát). Khó chịu trong tim, khát, tiểu
tiện vàng, ít, hoặc đái liên miên, đái buốt, đái ra máu, đầu lưỡi hồng, rêu lưỡi vàng hoặc
trắng, mạch sác (nhanh).
b. Bệnh lý: Tâm khai khiếu ở lưỡi, Tâm hỏa vượng viêm làm cho lưỡi sinh mụn nhọt, bứt rứt
ở tim, miệng khát, chất lưỡi hồng. Tâm di nhiệt sang tiểu trường sẽ thấy tiểu tiện đỏ, ít,
đau buốt, đái ra máu.
c. Phép chữa: Nên giáng hỏa tiết nhiệt, thường dùng Đạo xích tán gia giảm. Vòm miệng bị
viêm tái phát, có thể dùng Đạo xích tán. Nếu táo bón, tiêu hóa không tốt, gia Đại hoàng,
Sơn tra, Cốc nha, Mạch nha (tiêu dẫn được). Nếu tinh thần căng thẳng, mất ngủ, mạch tế,
sác thì gia Mạch môn, Toan táo nhân, Kê đản hoàng(*) (thuốc chữa âm), nếu có kinh
nguyệt mà mạch huyền, gia Sài hồ, Bạch thược (thuốc thư can, dưỡng can). Hệ thống tiết
niệu viêm nhiễm hoặc sỏi, mà tiểu trường có thấp nhiệt, thì luận trị theo chứng bàng
quang thấp nhiệt.
 

7. Tiểu trường khí thống
a. Triệu chứng
: Đau bụng dưới cấp, đau xiên sang vùng lưng, lan xuống bộ phận sinh dục,
rêu lưỡi tráng, mạch trầm, huyền hoặc huyền khẩn (huyền khẩn: Căng mà to).
b. Bệnh lý: Chứng này phần nhiều do ăn uống không giữ gìn, do hàn thấp không được điều
hòa, uất kết tại khí cơ bụng dưới.
c. Phép chữa: Nên hành khí tán kết, dùng Quất hạch hoàn hoặc Ô dược tán.
 

B. Điểm chủ yếu để luận trị về tâm và tiểu trường
a
. Tâm khí hư: Hay thở dài, mạch hư, nên bổ tâm khí, an tâm thần. Tâm dương hư: Mình
hàn, chi lạnh, mạch trầm tế, nên thông tâm dương, có ứ thì hoạt huyết, khử ứ. Tâm
dương hư suy: Ra nhiều mồ hôi không dứt, tứ chi lạnh ngắt, mạch rất nhỏ khó thấy, nên
hồi dương cứu nghịch. Tâm âm hư: Đầu lưỡi hồng, mạch tế, sác nên dưỡng tâm âm. Tâm
huyết hư: Lưỡi nhợt, mạch tế, nhược, nên bổ tâm huyết.
b. Do âm dương hỗ căn: Tâm dương hư hoặc tâm âm hư đến một mức nhất định đều có
thể dẫn đến âm dương, khí huyết đều hư, lúc này cần trị cả âm dương, hoặc căn cứ theo
tình hình mà thiên trị về phía nào. Như âm dương đều hư mà thiên nặng về huyết hư khi
dùng thuốc phải thiên về bổ huyết.
c. Tâm hỏa thượng viêm: Miệng lưỡi mụn nhọt, nên giáng hỏa tiết nhiệt. Tâm di nhiệt sang
tiểu trường: Đái són mà đau, nên thanh nhiệt lợi thấp. Tiểu trường khí thống, nên hành khí
tán kết.

(*) Kê đản hoàng: Quả trứng gà lấy lòng đỏ.
 

 
Thuốc XOANG Dạng Xịt Mới


Sau nhiều năm nghiên cứu. TT nghiên cứu và phát triển YHCT đã thành công trong việc điều chế thuốc CHỮA XOANG bằng Nam dược dưới dạng lọ xịt rất tiện lợi và hiệu quả.



Chi tiết, xin liên hệ:
Ông Đinh Lai Thịnh
Giám đốc TT NC&PT YHCT
ĐT: 01229227695
hoặc 0913530220



Website liên kết




   Trang trước Lên trên   

Copyright © Dokinhlac.com.vn - Email:Laithinh1966@gmail.com
Đã có tổng số: (đang Online: 21) 2612516 lượt người truy cập vào Website này!